Spataderen

Een spatader is een verzakking of uitrekking van een normale ader. Spataderen (in medische termen varices genoemd) zijn dus aderen die in min of meerdere mate defect zijn. Daardoor kunnen zij hun functie - het transporteren van bloed - minder goed vervullen.

Het bloed wordt door de slagaderen (arteriën) van het hart naar de verschillende lichaamsdelen vervoerd. Aderen (venen) zorgen ervoor dat het bloed weer terugstroomt naar het hart. Het bloed kan alleen door de bloedvaten (arteriën en venen) stromen als er sprake is van een drukverschil. In de slagaderen zorgt het hart voor het drukverschil. Voor het stromen van het bloed in de aderen is de hartpomp niet voldoende.

Vooral in de benen moet het bloed tegen de zwaartekracht in naar boven stromen. Het hart wordt hierbij geholpen door de spierpompen, met als belangrijkste, de kuitspierpomp. Bovendien zijn de aderen in de benen voorzien van kleppen, die ervoor zorgen dat het bloed maar één kant kan opstromen. Als deze kleppen niet goed meer sluiten, ontstaat er een gedeeltelijke terugstroming van het bloed. Dit veroorzaakt stuwing en uiteindelijk kan er een spatader ontstaan.

Factoren die een rol spelen bij het ontstaan van spataderen:

In bijna alle gevallen is het ontstaan van spataderen erfelijk bepaald. Door een aangeboren zwakte van de vaatwand kunnen spataderen ontstaan. We spreken dan van "primaire" spataderen. Daarnaast zijn er enkele factoren, die de kans op het ontstaan van primaire spataderen vergroten, zoals:

• vrouwelijk geslacht;
• zwangerschap (door veranderde hormoonspiegel);
• langdurig staan of zitten;
• zwaarlijvigheid.

                 

Spataderen kunnen ook het gevolg zijn van eerdere ziekten of aandoeningen. Het gaat dan om ziekten die de bloedstroom in de aderen vertragen en/of belemmeren, zoals trombose. In dat geval spreken we van "secundaire" spataderen.

Klachten die het gevolg van spataderen kunnen zijn:

• toestroming (het "volschieten" van de benen bij het opstaan na enige tijd liggen of zitten);
• zware vermoeide benen;
• "onrustige" benen;
• kramp;
• jeuk;
• pijn.